Regeren is Vooruitzien

Anno 2022 spreken wij in Nederland nu bijna 2 jaar over Corona. Als crisis wel te verstaan. Alle discussies en rapporten steken in op de  Corona-aanpak in de vorm van crisismanagement. Zowel de politiek, het bestuur, de media, de wetenschappelijke adviesraden en de zorgsector zelve zijn opgenomen in deze dans van reactie en reductie. Covid-19 is gezien haar schaal een nieuw fenomeen, een grote pandemie, iets dat ons overkomt. Of lijkt te overkomen. Dat is natuurlijk niet het geval. Er waren immers veel meer zekerheden dat er iets zou gaan gebeuren dan de veelal gesuggereerde en gebruikte onzekerheden.

Onze eigen mensengeschiedenis verschaft ons veel informatie of eerdere pandemieën, en vooral de dierenwereld én de plantenwereld staan erom bekend, dat door uitgebreide monocultures de feedback-mechanismes in systemen worden stilgelegd, of liever omzeild door bacteriën, schimmels, parasieten en virussen. Het leidt permanent tot vele vormen van pandemische uitbraken. Wellicht zijn wij eraan gewend geraakt dat periodiek vele dieren het veld moeten ruimen om in de beteugeling van de pandemie te voorzien. En wij weten dat onze landbouw vele vormen van intensieve bestrijding toepassen om het voedsel op onze borden te krijgen.

Wij hebben het eerste Global Risks Report van 2005, gepubliceerd door het World Economic Forum in de vorm van Global Risks to the Business Environment, er nog eens op nagelezen. En natuurlijk aansluitend de rapporten die jaarlijks volgden. Wat weten wij nu bijna sinds 2 decennia? Althans op basis van deze reeks van rapporten. Telkens werd de mogelijkheid en reële kans op een pandemie gemeld en onderbouwd als risico voor de samenleving en economie. Quote:

Pandemics – infectious diseases: the expansion of trade and greater mobility associated with globalization, together with the encroachment of humans into natural areas, growing resistance to drugs and changes in climate are increasing the risk of a major outbreak of infectious diseases. Some infectious diseases are new or relatively new (e.g., HIV/AIDS, SARS), some are re-emerging (e.g., TB, cholera), and some are shifting geographically (e.g., West Nile, Dengue fever). There is particular concern over the spread of infectious diseases from animals to humans; public health officials have warned, for example, that an outbreak of avian flu could kill millions of people and cause major disruptions to markets and travel worldwide. The risks are amplified by the woeful inadequacy of existing public health services to prevent, detect and/or respond to the spread of infectious diseases.

Overzicht uit rapport ‘Global Risks to the Business Environment 2005’, pagina 6.

Wij weten inmiddels ook dat deze rapporten niet of nauwelijks zijn geland op de burelen van topmanagers, bestuurders en politici, terwijl zij toch wel wereldwijd zijn besproken en gecommuniceerd. Of misschien wel zijn beland, maar in de la zijn verdwenen. De vraag is hoe dit kan. Het rapport in 2005 hierover doet zelf reeds de constateringen gerelateerd aan de besturing en leiderschap:

The “Governance Gap”: by definition, global risks transcend national boundaries. There are only a limited number of global institutions to address global risks, and there is ample evidence that neither these institutions nor nation states are responding to global risks in the most efficient or effective way. Many existing governance structures tend to be too compartmentalized or fragmented, and many business leaders are compelled to focus on their short-term bottom lines. A fundamental discrepancy exists between the time- horizon of political and most business leaders and the long-term nature of most global risks, which results in most risks being dealt with in a purely reactive way.

In a nutshell, short-termism prevails: business cannot respond in time because the pressure to produce strong quarterly results collides with the long-term perspective needed to address most global risks. If companies try to address the issue in earnest, they can be punished by the markets. The same is true for politicians: their willingness to tackle the problem is most often bound by the time- horizon dictated by the electoral cycle. Indeed, the challenge of dealing with long-term global risks is compounded by the fact that the tenure of most business leaders is less than five years.

The “Leadership Gap”: difficulties caused by the governance gap are compounded by a leadership gap, both at the international level and in terms of mobilizing society. This generates a “pass the buck” strategy where risks are being redistributed from the core to the periphery. For example, many health, poverty and environmental risks are being transferred to those with the least capacity or resources to solve them: developing countries, for example, or low-income populations in Western countries, or even future generations.

Some major risks, such as the current account deficit in the US, the impact of climate change or the welfare of an ageing population, are being transferred to future generations. Others, such as global security, are being transferred to one single country, either willingly or by default.

The main concern is that the transfer of global risks in this way may reduce the world’s capacity to respond satisfactorily in the long term. Some might argue that countering such transfers of risk from the core to the periphery belongs solely within the sphere of governmental institutions. But can business really sit back and leave the future of their markets to others?

Een integrale diagnose voor de start van elke bestuursperiode zou een formele stap dienen te zijn voor elk bestuurlijk akkoord. Stichting Civitas Naturalis pleit hiervoor. Zij beschouwd een goede diagnose als een natuurlijke eerste stap (Wat is de kwestie die voorligt en hoe is deze ontstaan?) naar goed bestuur.

Behoefte of beter nog noodzaak zou er moeten zijn voor elk bestuur om haar plannen voortaan verplicht te baseren op bestaande onderzoeksrapporten en niet politieke ambities en wensen en zeker niet op strategie en beleid dat niet kan worden geïmplementeerd. De kiezer en haar volksvertegenwoordigers zijn er om dit af te dwingen en te controleren. Zou kunnen en zou moeten. Dit overigens met de voor haar geschreven Grondwet in de hand. Goede besturing kan echt. Dit spreekwoord getuigt van ons culturele erfgoed en van de collectieve wijsheid die wij bezitten: regeren is vooruitzien. Doen dus.